|
o. dr Jacek Jan Pawlik SVD METODYKA NAUKI JĘZYKA Każdy pragnie mówić obcymi językami. Marzy mu się wyjazd za granicę i dobry kurs językowy. Wydaje mu się, że opanowanie języka, to tylko kwestia możliwości. Oczywiście trzeba jeszcze wiele samozaparcia, czasu, systematycznej pracy i cierpliwości, ale w zasadzie to powinno wystarczyć. Rzadko zastanawiamy się nad wydajną metodą nauki. Przyzwyczajeni do podręczników, powierzamy efekt naszej pracy pedagogom i językoznawcom. W przypadku wielu języków jest to słuszne rozumowanie, tym bardziej kiedy mamy do dyspozycji wybór różnych metod i programów. Co jednak zrobić, kiedy do nauki języka, którym pragniemy mówić, nie opracowano jeszcze żadnego podręcznika? Jak przystąpić do nauki, kiedy jedynym źródłem informacji jest rozmówca mówiący od dziecka danym językiem, ale który niekoniecznie potrafi wyjaśnić zasady jego funkcjonowania? Trudność wydaje się wręcz nie do przezwyciężenia, kiedy na dodatek nie jest to język pisany. Należy jednak pamiętać, że niejeden misjonarz, lingwista czy etnolog podjął wyzwanie nauczenie się języka o tradycji ustnej i uwieńczył je sukcesem. Proponujemy metodę, która pozwoli na zrobienie pierwszych kroków w nauce języka nie mającego podręczników. Przedstawia ona, jak zorganizować sobie program codzienny, jak opracowywać zebrany materiał i jak przygotowywać ćwiczenia. Opracowanie to zawiera jedynie zalecenia praktyczne i w związku z tym zakłada pewną podstawową znajomość lingwistyki ogólnej. Przedstawione sugestie pomogą również tym, którzy uczę się języka obcego przy użyciu wypracowanej metody nauczania, w tworzenie dodatkowych, dostosowanych do potrzeb indywidualnych, ćwiczeń. W idealnych warunkach, samemu uczeniu się języka trzeba poświęcić około 6 godzin dziennie. Ponieważ zakładamy, że nie dysponujemy podręcznikami, ani wykształconym nauczycielem, trzeba przewidzieć 1 do 2 godzin dziennie, aby przygotować materiał, przeznaczony do nauki w danym dniu, przeprowadzić jego analizę i nagrać ćwiczenia. Cykl dzienny dzieli się ogólnie rzecz biorąc na cztery etapy: przygotowanie materiałów, ćwiczenia, konwersację i ewaluację. Żadnego z tych etapów nie można pominąć. Cykl dzienny, który przedstawimy w szczegółach, będzie wydawał się z początku trudny, ale z czasem, pod wpływem adaptacji do potrzeb osobistych, przyniesie owoce. Trzeba być twórczym i wciąż ponawiać próby. Pierwsze miesiące są bardzo ważne, bowiem powinny dać podstawy. Nie zniechęcaj się, jeśli twoje postępy są znikome, niewystarczające! Śmiało postępuj do przodu! Metoda, którą proponujmy nie jest cudem, ale pozwala na niezależność i zaangażowanie. Pomoże zorganizować pracę i udoskonali umiejętności, ale wszystko zależeć będzie od inicjatywy i wkładu energii. Idź małymi krokami, ale systematycznie i do przodu. Przyjrzyjmy się kilku kwestiom ogólnym. Który język jest najtrudniejszy? Powszechnie zadawane jest to pytanie. W rzeczywistości, wszystkie języki w formie mówionej są równie łatwe. Dzieci bez wyjątku zaczynają mówić w tym samym wieku, czy to po angielsku, czy po chińsku. Dorosłym języki spokrewnione z ich językiem macierzystym wydają się bardzo bliskie, ale istnieje niebezpieczeństwo, że będę mylić frazy swego języka oraz języka, którego się uczę. W niniejszej metodzie chcemy uniknąć rozpoczynania nauki od gramatyki lub od struktur. Naszym pierwszym celem jest mówić językiem jak najszybciej. Istnieje wielu ludzi, którzy próbują nauczyć się teoretycznie struktur, koniugacji lub skomplikowanego słownictwa, niestety wysiłki te rzadko prowadzą w kierunku komunikacji. Sztuką jest rozwinięcie wszystkich tych umiejętności jednocześnie i zdolność częstego stosowania tego, co zostało opanowane każdego dnia. Oczywiście, nie należy zwracać uwagi na wszystkie elementy języka w tym samym czasie, chociaż nie wolno zapominać się żadnego aspektu języka. Na początku skoncentrujemy się na metodologii, aby się w nią wdrożyć i zaadoptować do naszych potrzeb osobistych. Metoda powinna stać się dla nas czymś naturalnym. Następnie powinniśmy się skoncentrować na wymowie. Jest wielkim błędem nauczyć się źle wymawiać zaraz na początku. W późniejszym etapie nauki trudno będzie pozbyć się niewłaściwych nawyków. To jak gracz w tenisa, który chce poprawić swą grę, ale nie potrafi wyzwolić się od starych nawyków. Zapomnieć złą wymowę i nauczyć się na nowo inną jest bardzo trudne. Lepiej nauczyć się dobrze wymawiać od samego początku. Dobrze będzie, jeśli wymowa pozostanie priorytetem przez około miesiąc. Po tym okresie, ćwiczenia wymowy powinny kontynuować, ale z mniejszą intensywnością. Następnie gramatyka powinna usadowić się w centrum zainteresowania. Oczywiście, będziemy używać struktury gramatyczne już od pierwszych dni i po miesiącu będziemy używać prawdopodobnie 50% zdań prostych. Kiedy akcent jest położony na gramatykę, należy analizować strukturę każdego zdania, które spotykamy. Nie tylko, aby móc zmodyfikować zdanie, ale również, aby zrozumieć jego formę. Po około czterech miesiącach połóż nacisk na czytanie zaczynając od tekstów bardzo prostych. Czytaj ze zrozumieniem. Notuj i naucz się nowych słówek. Spróbuj pisać proste teksty. Nauka słownictwa i kultury jest procesem długim - jest to "wejście w ducha ludu". Nawet w języku polskim kontynuujemy naukę słownictwa z każdą nową dziedziną, którą chcemy pogłębić. Nie poleca się ani list słów, ani kartek ze słówkami. Ogólnie należy uczyć się słów w zdaniach. Wszystkie słowa mają własne znaczenie w kontekście, co pozwala używać je, aby określić różne rzeczy. Wszystkie języki mają przynajmniej 4 różne rodzaje słów. Jeśli spotykasz nowe słowo, staraj się ustalić, do jakiej grupy należy: rzecz, akcji, opis, relacja. Zamiast tłumaczyć, połącz słowo z rzeczą, akcją, jakością lub relacją. 1. Przygotowanie materiałów Ta część dziennego programu jest najważniejsza. Nasze postępy w nauce języka zależeć będzie od tego, co będziemy robić. Przygotowanie materiałów zawiera 6 różnych czynności: 1.1. Stworzenie tekstu Chcemy utworzyć zdanie, żeby wyrazić jakąś myśl, przekaz (tematy do opracowania, tłumaczenia). Jak to zrobić? Zacznijmy od pozdrowień, które pozwalają nam otworzyć usta w obojętnie jakich okolicznościach: Dzień dobry! Jak się masz? Dziękuję. Dobrze. W początkowym etapie nauki należy tworzyć zdania krótkie i nie więcej niż pięć. Trzeba się upewnić, że nasz rozmówca nie tłumaczy słowo po słowie tego, o co go pytamy. Trzeba go raczej zapytać w ten sposób: Jak się pozdrawia w waszym języku? Trzeba również zwrócić uwagę, w której osobie on mówi. Upewnij się, że rozmówca mówi w pierwszej osobie liczby pojedynczej. Jak się pozdrawia rano, w południe czy wieczorem? Jako się odpowiada na pozdrowienia? Co trzeba powiedzieć zanim się odejdzie? Nie rozumiem po malajsku. Uzyskane zdania powinny brzmieć naturalnie w danym języku. Nie może to być tłumaczenie dosłowne. Uwaga. "Uh" - to dźwięk, który wydaje się po angielsku, kiedy myśli się między zdaniami, a w języku "joruba" brzmi to "emeee". Naucz się, jak się to robi w twoim nowym języku, a to pozwoli ci utracić dobrą część obcego akcentu. 1.2. Sprawdzenie tekstu Niech twój rozmówca posłucha nagrany tekst i sprawdzi, czy jest on w porządku, czy brzmi naturalnie w jego języku. Trzeba też zdecydować czy nie jest on zbyt długi lub za trudny. Wszystkie dźwięki języka mogą wydawać się obce. Wszystko może brzmieć jak jedna sylaba nie do odcyfrowania. Jeśli tak jest, poproś o zdania krótsze. Jeśli to możliwe sprawdź czy brzmią one naturalnie. Szukaj zdań, które mogą być zastosowane w wielu sytuacjach. Niech tekst będzie elastyczny. Trzeba, aby zbiór nauczonych zdań rozszerzał się. Nowe teksty powinny się łączyć z istniejącymi. Można używać zdań już nauczonych. 1.3. Transkrypcja tekstu Można poprosić rozmówcę, aby napisał tekst, ale dość szybko trzeba spróbować to zrobić samemu. W pierwszych dniach będzie niemożliwe odczytanie tego, co napisał rozmówca. Trzeba najpierw nauczyć się alfabetu czy też systemu pisowni. Pokusą jest, aby zaczynać naukę od alfabetu, ale to nie jest naszym pierwszorzędnym zadaniem. Umiejętność czytania i pisania przyjdzie powoli. Zwykle, w językach o tradycji ustnej, używa się alfabetu fonetycznego, ale trzeba zauważyć, że tekst pisany powstaje po gruntownej analizie lingwistycznej. Może się zdarzyć, że niektóre dźwięki, który się słyszy, nie są transkrybowane lub wyrażone są przez kilka liter. Pierwszym krokiem do nauki transkrypcji jest uchwycenie melodii i rytmu każdego zdania. Po "hmm" policz ilość sylab i przedstaw je kreskami: Następnie wskaż sylaby akcentowane każdego zdania. Następnie napisz sylaby akcentowane. W końcu i inne. Z czasem będziesz zdolny ustalić szybko ilość sylab i miejsce akcentu. Nie zapomnij, że system pisowni przedstawia mowę powolną i jasną. Natomiast w języku mówionym wiele dźwięków jest pomijanych. Jeśli akcentujemy sylaby poprawnie używając właściwej intonacji, rytmu i wymowy (sposób wysławiania się), wtedy dobrze zostaniemy zrozumiani przez ludzi. 1.4. Zrozumienie tekstu Trzeba przede wszystkim zrozumieć ogólne znaczenie zdania, bez chęci wchodzenia w szczegóły. Kiedy ma się już jakąś idee o tym, co mówi dane zdanie, można zacząć uczyć się, w jaki sposób nowy język porządkuje części mowy. Sprawdź z rozmówcą ogólny sens zdań. Zanotuj go. Spotkasz słowa lub zdania, dla których trudno będzie znaleźć znaczenie po polsku. Nie próbuj tłumaczyć słowo po słowie, przynajmniej na początku. Powoli z czasem będzie można się nauczyć, jak uporządkowane jest zdanie. Trzeba przyjąć, że pewne słowa są nie do przetłumaczenia. Zrób kilka hipotez na temat szyku zdania. Sprawdź to później. 1.5. Analiza tekstu Nowe dźwięki i modele zdań, które poznajemy każdego dnia, pozwalają wzbogacić naszą znajomość języka. Przygotowując ćwiczenia i ćwicząc nowe dźwięki i nowe struktury, możemy sobie je przyswoić i stale rozwijać naszą zdolność mówienia. Ważnym jest również, aby wiedzieć jak uczyć się na błędach. Zanotuj problemy i usystematyzuje je. Pierwsze trudności, to trudności wymowy. Inne kategorie do sklasyfikowania to struktury gramatyczne, słownictwo poszukiwane oraz tematy, które chciałoby się pogłębić. Zanotuj dźwięki, których nie potrafisz odróżnić lub te, które wymawiasz źle do tego stopnia, że twój rozmówca wciąż cię poprawia. Wskaż szczególnie trudne miejsca w twojej transkrypcji. Może to być jakaś spółgłoska, samogłoska czy ton, być może intonacja zdania lub kombinacja dźwięków. Zanotuj również trudności z przechodzeniem dźwięków między słowami. Czasem jakaś samogłoska czy spółgłoska może wypaść w normalnym mówieniu, ale pojawia się na nowo, kiedy słowa są wymawianie oddzielnie przede wszystkim, kiedy słowo kończy się samogłoską a następne zaczyna się również przez samogłoskę. Słowa każdego zdania, które używasz w tekście, są zorganizowane według pewnego systemu. Wiele innych zdań języka uporządkowanych jest w ten sam sposób. Korzystaj z okazji i zrób fiszki do każdego zdania, i zgrupuj je według podobnej struktury. Podczas pierwszych miesięcy każdy tekst codzienny będzie miał kilka nowych struktur zdań. Kiedy notujesz problemy, dorzuć też nowe modele, jakie spotykasz. W ten sposób możesz ćwiczyć struktury używając zdań, które już znasz z twojego tekstu. 1.6. Nagranie ćwiczeń Aby zakończyć tę część przygotowawczą, nagramy tekst w różny sposób. Pozwoli to na perfekcyjne przygotowanie materiału i na zaoszczędzenie czasu rozmówcy. Ćwiczenia mogą być praktykowanie również bez magnetofonu, ale rzadko rozmówca ma wystarczająco cierpliwości, aby zrobić z tobą wszystkie potrzebne ćwiczenia. Zanim nagrasz dane ćwiczenie, dobrze jest zanotować, w której partii kasety się ono znajduje (licznik). Sprawdź czy licznik jest wyzerowany, kiedy zaczynasz kasetę. Oto część przygotowawcza jest skończona. Na tym etapie uzyskałeś tekst nowego języka. Objaśniłeś tekst i uznałeś go za użyteczny. Tekst został wpisany do twojego zeszytu. Zrozumiałeś go i zapisałeś jego sens. Zanotowałeś trudności, którym należy poświęcić przyszłe ćwiczenia wymowy i struktur. Ostatnim etapem było nagranie tekstu do ćwiczenia. 2. Ćwiczenie 2.1. Wzory ćwiczeń I. Słuchanie całego tekst Nagraj cały tekst. Sprawdź, aby informator mówił normalnie bez zwalniania. Nagraj tekst trzy razy z kolei. Podczas ćwiczeń tylko słuchaj. II. Powtarzanie zdania Nagraj zdanie po zdaniu, każde trzy razy, zostawiając między nimi dość duże przerwy, aby je powtórzyć. Aby przerwy były odpowiednie, podczas nagrywania przez rozmówcę powtórz w myśli zdanie nagrane, następnie daj mu znak, aby nagrał zdanie następne. Podczas ćwiczenia powtarza się usłyszane zdanie. Sztuką jest zostawienie właściwych przerw, ani za długich, ani za krótkich. To samo ćwiczenie, ale zdania nagrywane są tylko jeden raz każde. III. Mówienie zdania Korzystamy z nagrania II B. Zamiast powtarzać zdanie po wysłuchaniu nagrania, mówimy zdanie. Następujące po tym nagranie pozwoli na weryfikację. Powtarzaj ćwiczenie aż do czasu, kiedy będziesz mógł powiedzieć swobodnie każde zdanie podczas przerw. IV. Mówienie równoczesne Korzystamy z nagrania I. Mów tekst jednocześnie z kasetą. Uważaj na rytm i na intonację. W końcowym rezultacie będziesz mógł powiedzieć tekst bez żadnej pomocy. V. Powtarzanie postępujące Powtarzaj każdą część zdania podczas przerwy. Ćwiczenie to poleca się szczególnie przy zdaniach dłuższych. Nagrywa się je częściami poszerzając stopniowo o nowe fragmenty. Po każdym nowym fragmencie pozostaw przerwę na powtórzenie. W tym ćwiczeniu dobrze jest zacząć od ostatniego fragmentu zdania, aby zachować naturalną intonację. Nagrywaj każdy fragment trzy razy. Na przykład: ... twoim językiem. (przerwa) 3 razy ... mówić twoim językiem. (przerwa) 3 razy ... jak najszybciej mówić twoim językiem. (przerwa) 3 razy Chciałbym bardzo jak najszybciej mówić twoim językiem.(przerwa) 3 razy VI. Mówienie uzupełniając brakujące fragmenty Nagrywamy część zdania. Zostawiamy przerwę na powiedzenie całości zdania. Po czym nagrywamy całe zdanie dla sprawdzianu. Zaczynamy od części dłuższych i skracamy jest sukcesywnie. Chciałbym bardzo jak najszybciej mówić... (przerwa na wypowiedzenie całego zdania) Chciałbym bardzo jak najszybciej mówić twoim językiem. (przerwa na wypowiedzenie całego zdania) Chciałbym bardzo jak najszybciej... (dalszy ciąg jw.) Chciałbym bardzo... (dalszy ciąg jw.) Chciałbym... (dalszy ciąg jw.) VII. Powtarzanie części zdania Poproś rozmówcę, aby podzielił zdanie na małe części. Nagraj kolejne części zostawiając przerwę na powtórzenie podczas ćwiczenia. A. Każdą część nagrywamy trzy razy. B. Każdą część nagrywamy tylko raz. VIII. Mówienie uzupełniając brakujące słowa Nagraj zdanie opuszczając pewne słowo. Podczas przerwy powiedz brakujące słowo a następnie całe zdanie. Nagraj to samo zdanie opuszczając inne słowo. Zrób podobnie z innymi zdaniami tekstu. Ćwiczenie to pozwoli zwrócić uwagę na pewne małe elementy zdania. Być może rozmówca będzie miał trudności z opuszczeniem małych słów, które wyrażają określoną funkcję. Z ćwiczeniem tym związany jest również problem, że kiedy opuszcza się jakieś słowo, może zmienić się wymowa. Uważaj, aby podczas mówienia nie akcentować słów, które zostały opuszczone. IX. Mówienie dialogowane z poprawą Jeśli tekst jest dialogiem, dzielimy go na role A i B. W części A grać będziemy rolę osoby A, w części B, rolę osoby B.
A.
A 1 (przerwa potrzebna do powiedzenia pierwszego zdania) A 1 (nagranie pierwszego zdania) A 1 (przerwa potrzebna do powtórzenia pierwszego zdania)
B 1 (nagranie pierwszego zdania roli B)
A 2 (przerwa potrzebna do powiedzenia drugiego zdania roli A) A 2 (nagranie drugiego zdania A) A 2 (przerwa do powtórzenie drugiego zdania A)
B 2 (nagranie drugiego zdania roli B)
A 3 (itd.)
Zważ, że rozmówca nagrywa w rzeczywistości cały dialog. Bardzo istotne jest pozostawienie odpowiednich przerw, aby nie były za krótkie wtedy nie zdąży się powiedzieć swej roli, ani za długie wtedy ćwiczenie stanie się uciążliwe. Podczas ćwiczenia A mówi się tylko rolę A, podczas ćwiczenia B, rolę B, każde zdanie dwa razy, pierwszy raz samodzielnie, drugi po poprawie.
B.
A 1 (nagranie pierwszego zdanie roli A)
B 1 (przerwa potrzebna do powiedzenia pierwszego zdania roli B) B 1 (nagranie pierwszego zdania B) B 1 (przerwa potrzebna do powtórzenia pierwszego zdania roli B)
A 2 (nagranie drugiego zdania roli A)
B 2 (itd.)
X. Mówienie dialogowane bez poprawy
Zasada podobna jak w ćwiczeniu IX. Nagrywamy tylko jedną rolę, w części A, tylko rolę B, w części B, tylko rolę A. Uczący się będzie prowadził dialog z magnetofonem.
A.
A 1 (przerwa na powiedzenie pierwszego zdania) B 1 (nagranie pierwszego zdania roli B) A 2 (przerwa na powiedzenie drugiego zdania A) B 2 (nagranie drugiego zdania roli B) Itd.
A 1 (nagranie pierwszego zdania roli A) B 1 (przerwa na powiedzenie pierwszego zdania B) A 2 (nagranie drugiego zdania roli A) B 2 (przerwa na powiedzenie drugiego zdania B) Itd.
2.2. Uwagi praktyczne Po nagraniu ćwiczeń uczeń będzie je wykonywał w następującej kolejności: słuchanie, powtarzanie, mówienie. Na początku ważne jest praktykowanie ćwiczeń z samym rozmówcą. Będzie on mógł poradzić, w jaki sposób poprawić błędy, czego magnetofon nie może zrobić. Ćwicz z nim ćwiczenia, które nagrałeś, najpierw słuchanie Ćw. I, potem powtarzanie Ćw. II. Podczas ćwiczenia powtarzania poproś rozmówcę, aby ci wskazał miejsca, w których twoja wymowa nie jest właściwa. Być może wiele dźwięków wydawać ci się będzie obcymi. Słuchaj uważnie i staraj się je powtarzać jak najlepiej potrafisz. Nie patrz na to, co zanotowałeś. Ważne jest wyrobienie twego ucha. Być może nie dasz rady od razu wymówić pewnych dźwięków. Pozostaw to sobie na później. Uważaj na intonację, akcent i rytm każdego zdania. Zauważ, że w językach tonalnych zmieniając intonację można zmienić całkowicie sens zdania. Po powtarzaniu trzeba przejść do etapu mówienia. To już nie jest imitacja, to tworzenie zdań: Ćw. III i Ćw. IV. Praca z rozmówcą to początek tego, co będziesz ćwiczył z magnetofonem. Niemniej, rozmówca zawsze może ci pokazać błędy, a magnetofon nie. Trzy etapy: słuchanie, powtarzanie i mówienie stanowią fundamentalny porządek twoich ćwiczeń praktycznych. 2.2.1. Praktyka swobody mówienia Na początku należy położyć nacisk na swobodę mówienia. Ćwicząc upewnij się, że myślisz o znaczeniu tego, co powtarzasz. Nie słuchaj, nie powtarzaj, nie wymawiaj sylab bez zrozumienia, kontroluj nie tylko twoje usta, ale również umysł. Z czasem coraz bardziej staraj się mówić z twoim rozmówcą w danym języku. Systematycznie zastępuj nowym językiem język, który wam służył zwykle do komunikacji. Ćwiczenia, które dotychczas robiliśmy pozwalają na zdobycie swobody mówienia. 2.2.2. Praktyka zrozumienia W ćwiczeniu zrozumienia rozmówca uczy robić jakiś ruch, przyjąć pozę lub wykonać czynność. Po wydaniu polecenia, uczeń wykonuje to, co zrozumiał. Najpierw rozmówca daje polecenie i jednocześnie je wykonuje. Obserwuj go, potem powtarzaj jego ruchy, w końcu sam odpowiadaj na jego polecenia. Do tego typu ćwiczeń należą, na przykład, ruchy ciała: wstań usiądź uderz w dłonie kucnij podskocz - chodź w miejscu - obróć się dookoła. Najpierw wykonuj instrukcje nic nie mówiąc. Potem wykonując ruch, powtarzaj polecenie. Poszczególne instrukcje dawane są najpierw w kolejności, a następnie na wyrywki. Nowa instrukcja powinna być powtórzona 6 8 razy. Jeśli zapomnisz, rozmówca może ci pokazać, co masz zrobić, ale nie powinien powiedzieć w innym języku. Inne ćwiczenia to uderzanie w ręce raz, dwa, trzy..., rozciągnięcie rąk, ziewnięcie, podnoszenie i opuszczanie rąk. Ten typ ćwiczeń wymaga odpowiedzi na poziomie ruchu. 2.2.3. Praktyka precyzji Kiedy dorosły człowiek uczy się obcego języka, często nie może się pozbyć obcego akcentu. Jest to bardzo trudne do zrobienia, ale nie trzeba się zrażać, Na początku skoncentrujemy się na komunikacji i zrozumieniu. 3. Konwersacja Każdego dnia trzeba poświęcić, co najmniej godzinę na rozmowę z ludźmi. Na początku nie będzie to prawdziwa konwersacja, ale otwórz usta, powiedz to, co wiesz w danym języku i zwróć się z tym samym do różnych ludzi. Kiedy rozmawiasz z ludźmi pokazujesz im, że chcesz mówić ich językiem. Rozmawiaj ze starszymi i z dziećmi. Trzeba zachować poczucie humoru. Powiesz coś, co ludzie nie zrozumieli, niektórzy mogą się śmiać, inni cię poprawią. Być może na początku nie zrozumiesz, co mówią. Spróbuj powtórzyć zdanie, uśmiechnij się. Być może ludzie dadzą odpowiedź, której jeszcze się nie uczyłeś. Zapamiętaj niektóre słowa, które mogłeś wychwycić. Spytaj o ich znaczenie twego rozmówcę, kiedy spotkasz go następnego dnia. Zanotuj w swoim notesie, z którym nie powinieneś się rozstawać. Zanotuj nazwy różnych przedmiotów. Konwersacja to sedno nauki, nie jest to czas przechadzki, ale czas wytężonej pracy. 4. Ewaluacja postępu Każdego dnia trzeba poświęcić przynajmniej pół godziny na ewaluację tego, co się zrobiło. Codzienna ewaluacja pozwoli na ocenę tego, co zrobiłeś i udoskonalenie nauki języka. Da też jasne spojrzenie na potrzeby i uporządkowanie systematyczne dokumentów. Będziesz więc zdolny przygotować teksty i ćwiczenia, które odpowiadają twoim potrzebom. W ten sposób nauka przystosowana będzie do twego osobistego poziomu. Ewaluacja pozwoli również odnotować i zastanowić się nad codziennym doświadczeniem. Ten etap pracy codziennej zawiera 4 elementy: ewaluację właściwą, klasyfikację, projekcję i nowe dokumenty. 4.1. Ewolucja właściwa Przejrzyj każdą część twego codziennego cyklu (przygotowanie, ćwiczenie, konwersacja) i zanotuj jego słabości, nowe problemy, reakcje i zachowanie ludzi, aby poprawić i udoskonalić metodę, adaptując ją do naszych potrzeb: Co nauczyłeś się dzisiaj uczestnicząc w różnych czynnościach codziennych? 4.1.1. Przygotowanie Napisz na kartce tekst, którego się dzisiaj nauczyłeś. Nie przepisuj go w takiej formie, w jakiej opracowałeś go z rozmówcą. Napisz to, co zapamiętałeś. Zauważ, że pewne dźwięki są trudne do transkrypcji. Wskaż te trudności gwiazdką. Są to prawdopodobnie dźwięki, które musisz więcej ćwiczyć w przyszłości. Zanotuj twoje obserwacje dotyczące czasu przygotowania, problemy, plusy i minusy, propozycje, które mogłyby zintensyfikować ten etap pracy. Czy byłeś ostrożny pytając rozmówcę? Czy byłeś wystarczająco cierpliwy? 4.1.2. Ćwiczenie Przemyśl czas, który poświęciłeś na nauczenie się tekstu przygotowanego z rozmówcą i z magnetofonem. Napisz, obok nazwy ćwiczenia, wszystkie trudności, problemy, sugestie i twój komentarz. Zanalizuj to cierpliwie i zrób propozycje na przyszłość. Na przykład: Przy ćwiczeniu mówienia zdania robić krótsze pauzy. Czy dobrze wybrałem i ułożyłem ćwiczenia od najprostszych do trudniejszych? Jaka była moja relacja do rozmówcy? Jak reagowałem, kiedy mnie poprawiał? Pomyśl, jak mu ukazać uznanie. Czy jestem dość cierpliwy dla siebie? 4.1.3. Konwersacja Czy wyszedłem z domu, aby spotkać ludzi? Jakich ludzi spotkałem dzisiaj? Zanotuj ile dzieci, dorosłych itp. spotkałeś w dniu dzisiejszym. Czy próbowałeś mówić językiem, którego się uczysz? W którym momencie konwersacja się zatrzymała, ponieważ nie zrozumiałeś, o czym się mówi? Jakie tematy chciałbyś poruszyć z ludźmi? Kto był dzisiaj najbardziej interesujący? Zastanów się, gdzie pójdziesz jutro, aby konwersować z ludźmi? Jakich błędów w zachowaniu należy unikać? Czy jesteś dość zdyscyplinowany, aby dokładnie przeprowadzić swój program codzienny? Pomyśl, jak przezwyciężyć zahamowania wewnętrzne, aby lepiej komunikować się z ludźmi? 4.2. Klasyfikacja Najpierw zaistnieją problemy z wymową. Trudno rozróżnić dźwięki, trudno je wymówić. Znajdź ćwiczenie, aby przezwyciężyć tę trudność. Najpierw jednak zanotuj problem, co pozwoli ci do niego powrócić w przyszłości. Następnie przyjdą pytania dotyczące struktur. Nie zniechęcaj się. 4.3. Projekcja Czy wykonałem zadanie, które sobie nałożyłem na dzisiaj? Co chciałem dzisiaj powiedzieć i nie potrafiłem? 4.4. Nowe dokumenty Oto kilka sugestii, jak uporządkować dokumenty na przyszłość. Uwaga musi być skoncentrowana na rzeczywistej nauce, na potrzebach i na postępie, nie mniej na metodzie. Poleca się prowadzić kartki z różnymi sekcjami: - wymowa: identyfikacja samogłosek, spółgłosek, tonów, intonacji, cytatu, wszędzie tam gdzie czujesz się słaby; - struktura: zanotuj nowe rodzaje zdań, które spotkałeś na różnych kartkach, jedna kartka na każdy model. Oznacz zdania, w których masz tendencję przekręcać szyk: strukturę, która posiada jakąś partykułę, którą zapominasz, formy czasownika, które przedstawiają trudności; - słownictwo: listy tematów, w których brakuje ci słownictwa, słownictwo, które chciałbyś pogłębić i serie słów, które masz tendencję zmieniać; - zrozumienie: umieść tu karty z ćwiczeniami zrozumienia; - metodologia: zanotuj wszystkie sugestie dotyczące metodologii. Wylicz te zdania, które chciałbyś powiedzieć każdego razu, kiedy spotykasz określoną sytuację, w której chciałbyś coś powiedzieć i nie dajesz rady, opisz tą sytuację na karcie i zanotuj, co konkretnie chciałbyś powiedzieć; - Zachowania kulturowe: zanotuj wszystko, co się uderzyło w zachowaniu ludzi, to, czego nie rozumiesz.
DIALOGI
DZIEŃ PIERWSZY: "POZDROWIENIE" A. Dzień dobry. B. Dzień dobry. A. Jak się masz? B. Dziękuję, dobrze. A. Dokąd idziesz? B. Idę do lasu. A. Chciałbym jak najszybciej mówić twoim językiem. B. Jestem gotów ci pomóc. A. Dziękuję, do zobaczenia. B. Do widzenia.
DZIEŃ DRUGI: "ZAWARCIE ZNAJOMOŚCI"
A. Przyjacielu, jak się nazywasz? B. Mam na imię ............... . A ty jak się nazywasz? A. Mam na imię ............... . Skąd pochodzisz? B. Pochodzę z ............... . A ty? A. Jestem ............... (kraj, narodowość). B. Chciałbym bardzo poznać twój kraj i twoją rodzinę. A. Serdecznie zapraszam. B. Dziękuję. Liczę, że wkrótce zobaczymy się u ciebie.
DZIEŃ TRZECI: "ŻYCIE CODZIENNE"
A. Przepraszam, która jest godzina? B. 12:30. A. Pora, żeby coś zjeść. B. To prawda. Chodźmy więc razem na obiad. A. Wyciągnij piwo, a ja upiekę kurczaka. B. Gdzie są szklanki? A. Są tutaj. Czy możesz podać mi sól? B. Oto, proszę. Bardzo lubię pieczone mięso. A. Smacznego. (Podnoszą szklanki) Na zdrowie! B. Na zdrowie.
DZIEŃ CZWARTY: "ROZSTANIE"
A. Jak ten czas szybko leci! B. Masz rację. Już jutro wyjeżdżamy. A. Cieszę się bardzo, że mogłem tu przyjechać. B. Ja także. Szkoda, że musimy się rozstać. A. Mam nadzieję, że nie było to nasze ostatnie spotkanie. B. Czas pokaże. A. Do widzenia! B. Do zobaczenia i szczęśliwej drogi! |